با سلام و احترام خدمت شما پرسشگر گرامی.
۱. در خصوص امکان درخواست مجدد انحصار وراثت و تقسیم ترکه:
باید توجه داشت که «گواهی انحصار وراثت» سند رسمی است که صرفاً تعداد وراث و میزان سهم‌الارث قانونی آن‌ها را تعیین می‌کند و با گذشت زمان اعتبار خود را از دست نمی‌دهد، بلکه وراث هر زمان که بخواهند می‌توانند تقاضای صدور آن را بنمایند (یا اگر قبلاً اخذ شده، از رونوشت آن استفاده کنند).
اما در خصوص تقسیم ترکه؛ اگر سال‌ها پیش تقسیم‌نامه توافقی بین وراث (شامل سه دختر و دو پسر) انجام شده و هر یک سهم خود را تصرف کرده و بر روی آن ساخت‌وساز یا بهره‌برداری انجام داده‌اند، این به معنای تحقق «صلح» یا «قسمت» (تقسیم) در اموال مشاع است. با این حال، از آنجا که برگه تقسیم توافقی گم شده است، اثبات اینکه تقسیم به‌طور کامل و صحیح انجام شده، بر عهده شماست و اگر خواهران مدعی غبن یا عدم رضایت باشند، اثبات توافقِ سابق بدون سند کتبی ممکن است با چالش مواجه شود.
۲. در خصوص امکان تصرف زمین مسکونی که در آن ساخت‌وساز کرده‌اید:
طبق ماده ۵۸۹ قانون مدنی، هر یک از شرکا می‌توانند هر وقت بخواهند تقاضای تقسیم مال مشترک را کنند، مشروط بر اینکه موجب ضرر نباشد. همچنین طبق رویه محاکم و نظر مشاوران حقوقی، اگر شما در زمین ماترک (پدری) با هزینه شخصی خود اقدام به ساخت بنا کرده‌اید، از آنجا که زمین متعلق به تمامی وراث (مال مشاع) بوده است، ساخت‌وساز بدون اذن تمام شرکا تصرف در مال مشاع محسوب می‌شود.
با این حال، خواهران نمی‌توانند به سادگی کل ساختمان ساخته شده را بدون پرداخت حقوق شما تصرف کنند. طبق مقررات حقوقی، بنایی که شما با مصالح خود در زمین پدری ساخته‌اید، متعلق به خود شماست (یا حداقل مستحق دریافت قیمت مصالح و ارزش افزوده بنا هستید). اگر دادگاه حکم به فروش مال مشاع دهد، ارزش اعیانی (ساختمان) که شما احداث کرده‌اید کارشناسی شده و سهم آن متعلق به شما خواهد بود و صرفاً زمین پدری به نرخ روز ارزیابی و بین تمام وراث (پسران و دختران به نسبت سهم‌الارث قانونی) تقسیم می‌گردد.
۳. در خصوص زمین‌های کشاورزی و زحمات شما:
زمین‌های کشاورزی ماترک پدر محسوب شده و متعلق به همه وراث است. اینکه شما طی ۷ سال گذشته روی زمین‌ها زحمت کششته‌اید، به این معنا نیست که مالک کل زمین شده‌اید؛ زیرا تصرف در مال مشاع بدون رضایت یا پرداخت اجرت‌المثل به سایر شرکا، اثر مالکیتی جدیدی ایجاد نمی‌کند. در صورت طرح دعوای تقسیم ترکه یا دستور فروش مال مشاع از سوی خواهران، زمین‌های کشاورزی نیز کارشناسی شده و ارزش روز آن‌ها بین وراث تقسیم می‌گردد. البته در خصوص زحمات شما (مانند کاشت محصولات)، اگر در زمان کشت مخارجی متقبل شده‌اید یا محصولی به دست آمده، قابل محاسبه است، اما اصل زمین قابل مطالبه توسط سایر وراث (خواهران) بر اساس سهم‌الارث قانونی خواهد بود.
۴. سهم‌الارث وراث:
با توجه به اینکه وراث شامل ۳ دختر و ۲ پسر هستند، طبق قواعد ارث در فقه امامیه و قانون مدنی (حصه ذاث‌القربى، پسر دو برابر دختر ارث می‌برد)، ترکه متوفی به ۷ قسمت مساوی تقسیم می‌شود که به هر یک از پسران ۲ سهم و به هر یک از دختران ۱ سهم تعلق می‌گیرد.
توصیه قانونی این است که پیش از راه‌یابی پرونده به دادگاه، تلاش کنید با استفاده از شهادت شهود، افراد معتمد محلی یا ارائه‌های امارات و قرائن موجود، توافق سابق را بهخواهران یادآوری کرده و از طریق گفت‌وگو و سازش مسئله را حل‌وفصل نمایید تا هزینه‌های دادرسی و اختلاف خانوادگی افزایش نیابد.
وکیل تاییدشده
