یکی از موکلانم خانمی از کرج، چند ماه قبل با گریه تعریف کرد که پانزده میلیون تومان به کسی داده که ادعا میکرد وکیل است. نه پروندهاش پیش رفته بود، نه آن آدم پیدا میشد. وقتی به کانون وکلا زنگ زدیم، مشخص شد آن شخص اصلاً پروانه وکالت نداشته.
کانون وکلا دقیقاً چه کار میکند؟
کانون وکلای دادگستری یک نهاد عمومی غیردولتی مستقل است که بر اساس لایحه قانونی استقلال کانون وکلای دادگستری مصوب ۱۳۳۱ تأسیس شده و تاکنون پابرجاست. وظیفه اصلیاش پنج چیز است: صدور پروانه وکالت، نظارت بر رفتار وکلا، و رسیدگی به شکایات موکلان، معاضدت قضایی، فراهم آوردن وسایل پیشرفت علمی و عملی وکلا
به زبان ساده: کانون وکلا هم وکیل میپروراند، هم مراقبش است.
در ایران دو نهاد موازی برای این کار وجود دارند:
- کانون وکلای دادگستری (زیر نظر قوه قضاییه نیست، مستقل است)
- مرکز امور مشاوران حقوقی، وکلا و کارشناسان قوه قضاییه (موسوم به «وکلای ماده ۱۸۷»)
این دوگانگی گاهی سردرگمکننده است. هر دو نهاد مجاز به صدور پروانه هستند، اما ساختار نظارتی و آیین رسیدگی انتظامیشان متفاوت است.
پروانه وکالت چیست و چرا اهمیت دارد؟
پروانه وکالت مجوز رسمی است که به یک فرد اجازه میدهد در دادگاههای ایران وکالت کند. بدون این پروانه، هر ادعایی «وکالت» نام دارد اما پشتوانه قانونی ندارد
برای گرفتن این پروانه، یک نفر باید:
- دارای مدرک کارشناسی حقوق یا فقه و مبانی حقوق اسلامی باشد
- در آزمون ورودی کانون قبول شود
- دوره کارآموزی ۱۸ ماهه را بگذراند، در طی این مدت ۴۰ جلسه باید در محاکم مختلف شرکت نماید
- در جلسات آموزشی و کارگاه های علمی شرکت کند
- آزمون کتبی و شفاهی دهد
- سوگند یاد کند
این مسیر طولانی است. کسی که این مسیر را نرفته، هر اسمی روی کارتش باشد، وکیل رسمی نیست.
چطور استعلام وکیل بگیریم؟
این سوالی است که باید قبل از پرداخت هر مبلغی بپرسید.
- سایت رسمی کانون یا مرکز مشاوران قوه قضائیه:
هر کانون استانی سایت مستقل دارد. مثلاً کانون وکلای دادگستری مرکز (تهران) در آدرس ir امکان جستجوی وکیل بر اساس نام و شماره پروانه را دارد.
- تماس مستقیم:
با کانون استان مربوطه یا مرکز مشاوران قوه قضائیه تماس بگیرید و شماره پروانه وکیل را استعلام کنید.
- بررسی وضعیت پروانه:
پروانه وکالت ممکن است تعلیق یا ابطال شده باشد. استعلام، وضعیت فعلی را نشان میدهد، نه فقط اینکه آیا روزی پروانه داشته یا نه.
نظارت بر وکلا چطور انجام میشود؟
راستش را بخواهید، نظارت انتظامی بر وکلا یکی از بخشهایی است که خیلیها از آن بیخبرند، حتی بعضی از خود وکلا هم دوست ندارند زیاد دربارهاش صحبت شود.
کانون وکلا یک دادسرای انتظامی دارد. اگر وکیلی:
- بدون اطلاع موکل مصالحه کرده باشد
- وجوه دریافتی را واریز نکرده باشد
- در موعد مقرر اقدام نکرده باشد
- اسرار موکل را افشا کرده باشد
- از موکل مبالغی بیش از توافق دریافت کرده باشد
- به طورکلی هرگونه تخلفی در رابطه با وکالت مرتکب شده باشد را بررسی می کند و میتوان علیه او شکایت انتظامی کرد.
مجازاتهای انتظامی در ماده ۷۶ آییننامه لایحه استقلال کانون وکلا از «اخطار کتبی» تا «محرومیت دائم از وکالت» را شامل میشود.
شکایت از وکیل، از کجا شروع کنیم؟
اگر از وکیلتان ناراضی هستید، مسیر به این شکل است:
- شکایتنامه مکتوب تنظیم کنید. مبهم ننویسید، تاریخ، مبلغ، اقدام یا ترک اقدام را مشخص کنید.
- شکایت را به دادسرای انتظامی کانون وکلای استان تحویل دهید. رسید بگیرید.
- پرونده بررسی میشود. ممکن است از شما برای تکمیل مدارک درخواست شود.
- اگر نتیجه دادسرا قانعکننده نبود، میتوانید به دادگاه انتظامی کانون اعتراض کنید.
یک نکته مهم: شکایت انتظامی با شکایت کیفری فرق دارد. اگر وکیل مرتکب جرمی شده (مثلاً کلاهبرداری)، باید هم به کانون و هم به دادگستری مراجعه کنید.
یک چیزی که کمتر کسی میداند
وکیل کارآموز و وکیل پایه یک فرق میکنند. کارآموز در دوره ۱۸ ماهه تحت نظر وکیل سرپرست کار میکند و دارای محدودیت در پرونده های مالی و همچنین اجازه قبول دعاوی در صلاحیت دیوان عالی کشور را ندارد.
بارها دیدهام که کسی قرارداد وکالت با یک کارآموز بسته و بعد متوجه شده که کارآموز امکان ادامه پرونده در مرحله دیوان را ندارد. نه کارآموز مشکلی داشت، نه موکل، فقط هیچکدام از ابتدا این را روشن نکرده بودند.
اگر وکیلتان پاسخگو نیست، چه کار کنید؟
اول تماس مکتوب (پیام واتساپ یا ایمیل) بگیرید. اگر پاسخ نگرفتید، یک اظهارنامه رسمی بدهید. اگر همچنان بیپاسخ ماند…
شاید وقت آن رسیده که با کانون صحبت کنید.
این همیشه جواب نمیدهد، بعضی اختلافات از جنس انتظامی نیستند، بلکه حقوقی هستند و باید از مسیر دیگری پیگیری شوند. اما حداقل میفهمید کجا ایستادهاید
جمعبندی
اگر میخواهید وکیل بگیرید، چه برای پرونده ملک، چه طلاق، چه کارگری، قبل از هر چیز استعلام پروانه وکالت را جدی بگیرید. کانون وکلا و مرکز مشاوران قوه قضائیه برای همین است. نه فقط یک نهاد اداری، بلکه تنها مرجعی که میتوانید از آن بپرسید: «این آدم واقعاً وکیل است؟»
اگر دنبال وکیل متخصص میگردید، وکسانو وکلا را بر اساس تخصص و سابقه واقعی معرفی میکند نه تبلیغاتی، نه اتفاقی.
این مطلب جنبه اطلاعرسانی عمومی دارد و مشاوره حقوقی تلقی نمیشود. برای پرونده خاص خود، حتماً با یک وکیل متخصص مشورت کنید
سوالات متداول
آیا میتوانم بدون استعلام به وکیل اعتماد کنم؟
نه. حتی اگر وکیل را از طریق آشنا معرفی شده باشید، استعلام پروانه وکالت از کانون یک دقیقه طول میکشد و میتواند از خسارت بزرگی جلوگیری کند.
شکایت از وکیل چقدر طول میکشد؟
بستگی دارد به پیچیدگی پرونده. رسیدگیهای ساده ممکن است چند ماه طول بکشد، پروندههای پیچیدهتر گاهی بیش از یک سال.
آیا شکایت انتظامی به موکل هزینهای دارد؟
غالباً هزینه اندکی جهت ثبت دادخواست و رسیدگی دارد.
تفاوت وکیل کانون و وکیل ماده ۱۸۷ چیست؟
هر دو مجاز به وکالت هستند، اما ساختار نظارتیشان متفاوت است. وکلای ماده ۱۸۷ زیر نظر مرکز امور مشاوران قوه قضاییه هستند، نه کانون مستقل وکلا.
اگر وکیلم پروانهاش تعلیق شده باشد چه اتفاقی میافتد؟
اقداماتی که در دوران تعلیق انجام داده ممکن است معتبر نباشند. باید سریعاً با یک وکیل دیگر مشورت کنید و اگر خسارتی وارد شده، از مسیر حقوقی پیگیری کنید.
آیا کانون وکلا وکیل رایگان معرفی میکند؟*
کانون وکلا در برخی پروندهها، به ویژه برای افراد بیبضاعت امکان تعیین وکیل معاضدتی دارد. برای اطلاع از شرایط باید مستقیم با کانون استان خود تماس بگیرید.
۰ نظر