نوشتن لایحه با هوش مصنوعی برای ساختن پیش‌نویس اول کار را سریع‌تر میکند، به شرطی که واقعیت‌های پرونده، ادعاهای طرف مقابل و مدارکتان را خودتان دقیق به آن بدهید. چت‌بات‌های عمومی لایحه را معمولاً بلند و احساسی می‌نویسند و گاهی ماده قانونی یا رأیی می‌آورند که وجود ندارد. لایحه خوب کوتاه است، به تک‌تک ادعاهای طرف مقابل جواب می‌دهد و در آخر خواسته مشخصی از دادگاه دارد. هر ماده‌ای که در متن آمده باید پیش از ثبت با متن رسمی قانون تطبیق داده شود.
بین وکلا جمله‌ای دهان به دهان می‌چرخد که لایحه خوب لایحه‌ای است که قاضی تا آخرش را بخواند.
منظور این نیست که قاضی‌ها حوصله ندارند. روی میز هر شعبه ده‌ها پرونده است و لایحه‌ای که در صفحه اول به اصل حرف نرسد، احتمال دارد با دقت کمتری خوانده شود. این دقیقاً جایی است که نوشتن لایحه با هوش مصنوعی میتواند کمک کند یا کار را خراب کند. هوش مصنوعی هر قدر بخواهید متن تولید میکند، و مشکل همین است.
آیا میشود لایحه را با هوش مصنوعی نوشت؟
بله، پیش‌نویس را میشود. استدلال و انتخاب اینکه چه چیزی گفته شود و چه چیزی نه، کار شماست.
هیچ قانونی نمی‌گوید متن لایحه را چه کسی یا چه ابزاری باید بنویسد. دادگاه به محتوای لایحه و مدارک پیوستش نگاه میکند و امضای پای آن، مسئولیت متن را به گردن امضاکننده می‌گذارد.
در نوشتن لایحه با هوش مصنوعی، کار این ابزار شبیه کار یک منشی تازه‌کار ولی سریع است. اگر بدانید چه می‌خواهید و مواد خام را مرتب بدهید، متن مرتبی تحویل می‌گیرید. اگر ماجرا را مبهم تعریف کنید، او هم جاهای خالی را با حدس پر میکند.
لایحه خوب چه بخش‌هایی دارد؟
سربرگ، خلاصه ماجرا، دفاعیات شماره‌دار، مدارک پیوست و خواسته روشن از دادگاه. ترتیب معمول این‌طور است:
- سربرگ با خطاب به ریاست محترم شعبه، شماره پرونده، شماره شعبه و نام طرفین.
- موضوع لایحه در یک خط، مثلاً «لایحه دفاعیه در پاسخ به دادخواست مطالبه وجه».
- خلاصه ماجرا در یک یا دو پاراگراف، فقط با تاریخ‌ها و واقعیت‌هایی که مدرک دارند.
- دفاعیات، هر کدام در یک بند شماره‌دار که به یکی از ادعاهای طرف مقابل جواب می‌دهد.
- فهرست مدارک پیوست با شماره، طوری که در متن بشود به «پیوست شماره ۳» ارجاع داد.
- خواسته، یعنی دقیقاً چه تصمیمی از دادگاه می‌خواهید.
- امضا و تاریخ.
بخش ششم همان جایی است که بیشتر لایحه‌های نوشته‌شده با چت‌بات کم می‌آورند. متن با چند جمله کلی درباره عدالت تمام میشود و معلوم نیست نویسنده رد دعوا را می‌خواهد، ارجاع به کارشناسی را یا چیز دیگری.
هوش مصنوعی کجای لایحه را خراب میکند؟
بیشتر با پرحرفی و استنادهای ساختگی.
چت‌بات‌ها وقتی از آن‌ها لایحه می‌خواهید، معمولاً با مقدمه‌ای درباره اهمیت عدالت و حقوق شهروندی شروع می‌کنند. این پاراگراف‌ها برای قاضی هیچ اطلاعاتی ندارند. لحن احساسی درباره طرف مقابل هم مشکل دیگری است. نوشتن عبارت‌های تند درباره خواهان، گذشته از اینکه اثری در رأی ندارد، اگر به حد توهین برسد میتواند خودش موضوع یک شکایت کیفری بر اساس ماده ۶۰۸ قانون مجازات اسلامی شود.
استنادهای ساختگی خطرناک‌ترند. مدل ممکن است ماده‌ای را با شماره اشتباه یا رأی وحدت رویه‌ای را که هرگز صادر نشده بیاورد. قاضی آن ماده را می‌شناسد و یک استناد غلط، اعتبار بقیه لایحه را هم پایین می‌آورد. درباره اینکه جواب چت‌بات‌ها کجا قابل اعتماد نیست، در مطلب مشاوره حقوقی با هوش مصنوعی مفصل نوشته‌ایم.
فرض کنید در اصفهان پیمانکاری از شما بابت بازسازی آشپزخانه مطالبه وجه کرده و ادعا میکند نصف مبلغ را نگرفته. شما در سه نوبت کارت‌به‌کارت کرده‌اید. اگر از چت‌بات بخواهید «یک لایحه دفاعیه برای دعوای مطالبه وجه» بنویسد، احتمالاً دو صفحه متن کلی درباره بار اثبات و حسن نیت تحویل می‌گیرید. لایحه‌ای که واقعاً به کار می‌آید یک جدول ساده سه‌ردیفه دارد، با تاریخ، مبلغ و شماره پیگیری هر واریز، و رسیدها بهعنوان پیوست. همین جدول از دو صفحه استدلال کلی قانع‌کننده‌تر است.
چه اطلاعاتی به هوش مصنوعی بدهیم تا لایحه بهتری بنویسد؟
کیفیت نوشتن لایحه با هوش مصنوعی به همان چیزهایی بستگی دارد که اگر وکیل بود از شما می‌پرسید. این چهار مورد را پیش از نوشتن آماده کنید:
- متن ادعاهای طرف مقابل، از روی دادخواست یا شکواییه، به همان ترتیبی که آمده.
- ماجرا با تاریخ‌ها، بدون صفت و قضاوت.
- فهرست مدارکی که دارید و هر مدرک کدام ادعا را رد میکند.
- خواسته‌تان از دادگاه در یک جمله.
نام و کد ملی طرفین و شماره پرونده را به چت‌بات عمومی ندهید. آن‌ها را بعداً خودتان در سربرگ بنویسید.
یک نمونه درخواست میتواند این باشد: «طبق قوانین ایران یک لایحه دفاعیه کوتاه بنویس، حداکثر یک صفحه و نیم. به هر ادعای خواهان در یک بند شماره‌دار جواب بده. هیچ ماده قانونی ننویس مگر اینکه مطمئن باشی، و هر جا مطمئن نیستی جای خالی بگذار. لحن رسمی و بدون صفت‌های احساسی باشد.»
جمله آخر این درخواست به اندازه بقیه مهم است. لایحه‌ای که لحن آرام دارد، معمولاً جدی‌تر خوانده میشود.
از نمونه لایحه آماده استفاده کنم یا با هوش مصنوعی بنویسم؟
نمونه‌های آماده اینترنت برای دیدن ساختار لایحه خوب‌اند، ولی متنشان برای پرونده دیگری نوشته شده.
کسی که «نمونه لایحه دفاعیه» را جست‌وجو میکند، معمولاً متنی پیدا میکند که برای یک دعوای مشخص با تاریخ‌ها و مدارک خودش نوشته شده. اگر همان را با عوض کردن نام‌ها ثبت کنید، لایحه‌تان به ادعاهایی جواب می‌دهد که طرف مقابل اصلاً مطرح نکرده و ادعاهای واقعی او بی‌جواب می‌ماند. مزیت نوشتن لایحه با هوش مصنوعی این است که دست‌کم از واقعیت‌های پرونده خود شما شروع میشود. نمونه آماده را کنار دستتان نگه دارید تا ترتیب بخش‌ها را ببینید و متن را از روی ماجرای خودتان بسازید.
لایحه‌یار وکسانو چه فرقی با چت‌بات عمومی دارد؟
لایحه‌یار برای همین یک کار ساخته شده، یعنی آماده کردن پیش‌نویس لایحه، و از صفحه خالی شروع نمی‌کند.
در چت‌بات عمومی کیفیت لایحه به این بستگی دارد که درخواستتان چقدر کامل باشد. در لایحه یار ابتدا شرح ماجرا از شما پرسیده می شود و شما می توانید شرحی از ماوقع ماجرا تعریف کنید ،سپس می توانید مدارک و مستندات خود را بارگذاری نموده و در پایان نقش خود را به عنوان خواهان یا خوانده و یا وکیل هرکدام از طرفین تعریف نموده و در پایان ابزار لایحه یار باتوجه به داده های شما مانند یک شخص حقوقی با ادبیات حقوقی برای شما لایحه را تنظیم می نماید.لایحه‌یار یکی از ابزارهای وکسانو AI است که با الگوریتم چندمرحله‌ای وکسانو روی مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی کار میکند، و به هر پرونده‌ای که در آن می‌سازید همیشه دسترسی دارید. این یعنی اگر جلسه بعدی لایحه تکمیلی لازم شد، لازم نیست ماجرا را از اول تعریف کنید.
این ابزار هم مثل هر ابزار دیگری جای خواندن دقیق شما را نمی‌گیرد. پیش‌نویس را بخوانید، هر ماده را چک کنید و چیزی را که با واقعیت پرونده‌تان جور نیست حذف کنید.
اگر وکیل هستید و می‌خواهید بدانید این ابزارها کجای کار دفتر وقت آزاد می‌کنند، مطلب چرا وکلا باید از هوش مصنوعی استفاده کنند را بخوانید.
چه نوع لایحه‌هایی را میشود با هوش مصنوعی نوشت؟
نوشتن لایحه با هوش مصنوعی برای تقریباً همه انواع لایحه بهعنوان پیش‌نویس جواب می‌دهد، ولی هر کدام زمان و نکته خودش را دارد:
| نوع لایحه | چه وقت نوشته میشود | نکته‌ای که نباید جا بیفتد |
| لایحه دفاعیه | پیش از جلسه رسیدگی یا در جلسه، در پاسخ به دادخواست | جواب جدا به هر ادعای خواهان |
| پاسخ به تجدیدنظرخواهی | پس از ابلاغ دادخواست تجدیدنظر طرف مقابل، معمولاً ظرف ده روز | دفاع از رأی بدوی و رد ایرادهای تجدیدنظرخواه |
| اعتراض به نظر کارشناس | ظرف یک هفته از ابلاغ نظر کارشناس | اشاره دقیق به بخشی از گزارش که اشکال دارد |
| لایحه در دادسرا | در مرحله تحقیقات، از طرف شاکی یا متهم | فقط واقعیت و مدرک، بدون اقرار ناخواسته |
| لایحه تکمیلی | وقتی دادگاه برای توضیح بیشتر مهلت داده | پرداختن فقط به همان موضوعی که دادگاه خواسته |
مهلت‌ها را جدی بگیرید. لایحه‌ای که بعد از مهلت برسد، هر قدر خوب نوشته شده باشد، ممکن است دیگر اثری نداشته باشد.
ردیف دادسرا حساس‌تر از بقیه است. متهمی که بدون مشورت لایحه‌ای می‌نویسد که چت‌بات برایش پر کرده، ممکن است جمله‌ای را امضا کند که بعداً اقرار تلقی شود.
قاضی می‌فهمد لایحه را هوش مصنوعی نوشته؟
ممکن است بفهمد، ولی چیزی که در رأی اثر دارد محتوای لایحه است.
لایحه‌هایی که با چت‌بات نوشته می‌شوند معمولاً نشانه‌های مشترکی دارند. مقدمه‌های طولانی و جمله‌هایی مثل «با عنایت به مراتب معروضه و با توجه به اهمیت موضوع» که پشت سر هم تکرار می‌شوند. این‌ها لایحه را باطل نمی‌کنند، ولی آن را شبیه متنی می‌کنند که برای همه پروندهها یکی است.
لایحه را چطور به دادگاه بدهیم؟
لایحه از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت و به پرونده فرستاده میشود و برای این کار باید در سامانه ثنا ثبت‌نام کرده باشید. مدارک پیوست را هم همان‌جا اسکن و ضمیمه می‌کنند. هزینه ثبت لایحه را دفتر خدمات اعلام میکند و هر سال تغییر میکند.
کی باید سراغ وکیل بروید؟
برای لایحه‌ای ساده در یک دعوای کم‌مبلغ در شورای حل اختلاف، نوشتن لایحه با هوش مصنوعی و یک بار خواندن دقیق معمولاً کافی است.
اگر پرونده کیفری است، اگر طرف مقابل وکیل دارد، اگر مبلغ دعوا زیاد است یا مهلت تجدیدنظر و اعتراض در کار است، لایحه را پیش از ثبت به وکیل نشان دهید. خیلی وقت‌ها لازم نیست وکالت کامل بدهید. وکیل میتواند همان پیش‌نویسی را که با لایحه‌یار ساخته‌اید بخواند و بگوید کدام بند را باید حذف یا محکم‌تر کرد. وکیل متخصص در همان حوزه را می‌توانید در وکسانو بر اساس شهر و تخصص پیدا کنید.
واژه‌نامه
لایحه متن نوشته‌ای است که یکی از طرفین پرونده برای توضیح یا دفاع به دادگاه یا دادسرا می‌دهد.
تبادل لوایح یعنی دادگاه نسخه‌ای از دادخواست یا لایحه یک طرف را برای طرف دیگر می‌فرستد تا او هم پاسخ بدهد.
لایحه دفاعیه لایحه‌ای است که خوانده در جواب ادعاهای خواهان می‌نویسد.
پیوست مدرکی است که همراه لایحه ثبت میشود و در متن به آن ارجاع داده میشود.
نظر کارشناس گزارشی است که کارشناس رسمی به دستور دادگاه درباره موضوعی فنی، مثل مبلغ خسارت، می‌دهد.
پرسش‌های متداول
لایحه حداکثر چند صفحه باید باشد؟
قانون محدودیت صفحه نگذاشته. برای بیشتر پروندهها یک تا دو صفحه کافی است و هر چه بیشتر شود، احتمال دارد نکته اصلی زیر بقیه گم شود.
بدون وکیل میشود لایحه نوشت؟
بله. هر یک از طرفین پرونده میتواند خودش لایحه بنویسد و از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت کند.
اگر لایحه ندهم چه میشود؟
دادن لایحه در بیشتر مراحل الزامی نیست. ولی دادگاه بر اساس مدارک و حرف‌هایی که در پرونده هست تصمیم می‌گیرد و فرصت توضیح دادن را از دست می‌دهید.
میشود همراه لایحه مدرک جدید داد؟
معمولاً بله، بهعنوان پیوست. فقط هر مدرک را در متن لایحه نام ببرید و بگویید کدام ادعا را ثابت یا رد میکند.
آیا لایحه‌یار برای پرونده‌های کیفری هم لایحه می‌نویسد؟
لایحه یار برای دعاوی حقوقی و همچنین کیفری امکان تنظیم لایحه دارد.
منابع قانونی
- قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹
- قانون مجازات اسلامی، کتاب پنجم تعزیرات و مجازات‌های بازدارنده مصوب ۱۳۷۵، ماده ۶۰۸
۰ نظر